Doğalgaz İç Tesisatlarında Güvenlik

Doğalgaz; ekonomik, baca gazı emisyon değerlerinin çok düşük olması nedeniyle çevreci, gerekli emniyet ve güvenlik tedbirlerinin alınması durumunda son derece güvenlidir. Doğalgazlı sistemlerde kullanılan yakıcı cihazların standartlara uygun cihazlar olmaları, montajlarının sertifikalı ustalar tarafından, bakımlarının da yetkili servisler tarafından yapılıyor olması sistemin imalatından kaynaklanacak tehlikeleri en aza indirerek, doğalgaz güvenliği artıracaktır. Ancak kullanıcıların bilinçsiz ve sorumsuz davranmaları ve gerekli bakımları zamanında yaptırmamaları meydana gelen kazaların ana sebebini oluşturmakta, doğalgaz güvenliği kötü yönde etkilenmektedir.

Doğalgaz kullanıcılarının sahip oldukları yakıcı cihaz türüne göre, doğalgaz güvenliği sağlamak için dikkat etmeleri gereken hususlar kısaca belirtilmiştir. Burada belirtilmeyen konularda ilerleyen zamanlarda bahsedeceğiz, bizimle iletişime geçerek her zaman bilgi edinebilirsiniz.

Ocaklarda Doğalgaz Güvenliği

  • Doğalgaz GüvenliğiOcakların bulunduğu yerlere takılan menfezleri iptal etmeyin, soğuk veya toz geliyor diye üstünü kapatmayın.
  • Ocağın üzerinde pişen yemek varken taşarak ocağı söndürmemesi konusunda dikkatli olun.
  • Temizlik veya başka amaçlarla ocağınızı hareket ettirdiğinizde ocak-gaz bağlantı hortumunun gevşeyerek gaz kaçağı yapmamasına dikkat edin.
  • Yeni ocak alırken, alevin sönmesi durumunda gaz akışını otomatik kesen sisteme sahip ocakları tercih edin.
    Ocak-gaz bağlantı hortumunuzu birkaç yılda bir Sertifikalı Doğalgaz Firmalarına kontrol ettirip deforme olmuş ise değiştirin.
  • Mutfağınıza isterseniz gaz alarm cihazı taktırmanız tavsiye edilir. Ancak bu cihazı otomatik gaz kesme vanasına (selonoid vana) irtibatlandırmak isterseniz Sertifikalı Doğalgaz Firmalarına müracaat etmelisiniz.
  • Ocağınızın bakımlarını periyodik olarak yetkili Servise yaptırınız.
  • Ocakların bulunduğu mahallerin hacmi en az 12m3 olmalıdır. Mutfak hacimlerini yapacağınız uygulamalar ile küçültmeyin.

Bacalı Cihazlarda Doğalgaz Güvenliği

Doğalgaz GüvenliğiBacalı cihazlar yanma için gerekli havayı bulundukları ortamdan alıp, yanmış gazları uygun bir baca vasıtasıyla dışarı atan cihazlardır. Bacalı cihazlarda meydana gelen yanmanın yeter miktarda hava ile yapılması durumunda baca gazında Karbondioksit (C02) ve su buharı (H20) oluşur, zehirleyici etkiye sahip Karbonmonoksit (CO) oluşmaz.
Bacalı cihaz kullanıcılarını tehdit eden en önemli risk, yaşam mahallerine sızan baca gazının içerisinde Karbomonoksit (CO) gazının olmasıdır. Bacalı cihaz kullanımında insan hayatını riske eden etkenlerin ortadan kaldırılması için:

Yanmanın gerekli hava miktarı sağlanarak tam yanma olmasının sağlanması:
1 m3 doğal gazın tam yanabilmesi için yaklaşık 10m3 temiz havaya ihtiyaç vardır. Yanma için ihtiyaç duyulan bu hava, yakıcı cihaz ile dış ortamın irtibatını sağlayan havalandırma menfezleri ile sağlanır. Yeter miktarda hava ile yapılan yanma; baca gazında Karbonmonoksit (CO) oluşumunu ortadan kaldıracağı gibi yanma verimini de artıracağından doğal gazın tasarruflu kullanılmasına da katkı sağlayacaktır. Günümüzde daire pencerelerinin plastik esaslı malzemelerden yapılması, ortama enfiltrasyon yolu ile girebilecek hava miktarını ortadan kaldıracağından havalandırma menfezlerinin önemi daha da artırmaktadır. Havalandırma menfezleri, işlevselliğinin öneminden ötürü her ne gerekçe ile olursa olsun kesinlikle kapatılmamalıdır.

Cihaz ile baca arasında bulunan ve baca gazının dış ortama tahliyesini sağlayan atık gaz borularının sızdırmazlığının sağlanması:
Teknik uygulama kuralları güncel mevzuatlar ve standartlara göre belirlenir. Gelişen teknolojiye paralel olarak uygulama kurallarında da değişikler yapılır. 1990 yıllarda güncel standartların kullanılmasına izin verdiği alüminyum esaslı atık gaz borularının baca gazı sıcaklığından, dış darbelere olan dayanıksızlığından vb. nedenlerden ötürü deforme olduğu tespit edilmiş ve 2000 yılında uygulamadan kaldırılmıştır. Atık gaz boruları alüminyum esaslı malzemeden olan abonelerin bu boruları çelik esaslı olan malzemeden yapılan atık gaz boruları ile değiştirilmesi can ve mal emniyeti açısından hayati önem arz etmektedir. Atık gaz borularının malzemesine bakılmaksızın kombiye ve bacaya bağlandıkları kısımların alüminyum folyo bantla sızdırmazlıklarının sağlanması gerekmektedir.

Bacaların bakım ve temizliğin yılda en az bir kez yapılması sayesinde, baca çekişinin sağlanması ve geri tepmelerin önlenmesi:
Her sistemde olduğu gibi baca sistemlerinin de bakımı, bacalardan beklenen görevlerin karşılanması açısından son derece önemlidir. Baca sistemleri, zaman içerisinde gerek baca gazının kimyasal yapısından ve gerekse dış atmosfer şartlarından dolayı deforme olur. Deformasyona uğrayan bacalarda; çekiş bozukluğu, sızıntı ve geri tepme olayları yaşanır. Tüm bu olaylar can ve mal emniyeti açısından risk oluşturur. Bu olayların yaşanmaması bacalarda yapılacak periyodik bakım işlemi ile mümkündür. Yakıcı cihazların bağlandığı bacaların bakımlarının yılda en az bir kez İtfaiye Teşkilatından yetki almış kişilere yaptırılması ve bunun yasal zorunluluk olduğunun bilinmesi hem hukuki açıdan hem de can ve mal emniyeti açısından son derece önemlidir. Unutulmamalıdır ki bakımı yapılmış bacalar, emniyeti sağlayacağı gibi yanma kalitesini artıracağından tasarruflu doğal gaz kullanımına da neden olacaktır.

Cihaz bakımlarının yıllık periyotlarda yapılması:
Tüm yakıcı cihazlar can ve mal emniyeti sağlayacak emniyet ekipmanları ile donatılmalıdır. Hem yanma kalitesinin artırılması hem de cihaz üzerinde bulunan emniyet ekipmanlarının işlevselliklerini yerine getirmesini sağlamak için cihazların yıllık periyodik bakımlarının yapılması gerekmektedir. Cihaz üzerinde bulunan ve baca gazının geri tepmesi durumunda cihazda meydana gelen yanmayı durduran ve baca gazı sensörü olarak adlandırılan emniyet ekipmanın her ne sebeple olursa olsun iptal edilmemesi gereklidir. Bu nedenle yakıcı cihazları arızaya geçmesi durumunda, sorunu gidermek amacı ile yetkisiz kişilerin cihaza müdahalesi engellenmelidir.

Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Bacalarda Doğalgaz Güvenliği Konuları:

  • Bacalı cihazlar müstakil (tek bir cihaza hizmet veren) bir bacaya bağlanmalıdır.
  • Bacalı cihazlar 8 m3’ten daha küçük hacimli mahallere yerleştirilmemelidir.
  • Bacalı cihazın bulunduğu mahalle açılmış olan menfezi kapatmayın ve önünü örtmeyin.
  • Baca ile bacaya bağlanan cihaz aynı mahal içinde olmalıdır.
  • Bacalı cihazlar yatak odası, banyo, wc mahallerine yerleştirilmemelidir.
  • Cihaz ile baca arasındaki bağlantı paslanmaz çelik malzemeden yapılmalıdır.
  • Bacalı cihazların baca sensörünü kesinlikle iptal ettirmeyiniz.
  • Bacalı cihazların bulunduğu mahallerde uyumayınız.
  • Mutfaklarda bacalı cihazların bağlandığı bacalara aspiratör bağlamayınız.
  • Her yıl sonbahar mevsiminde bacanızın temizlik ve bakımını yaptırınız.
  • Bacanızın üzerinde şapkası olmasına dikkat ediniz.

Yaşanması muhtemel ve zehirlenmeye neden olan Karbonmonoksit (CO) Gazının özellikleri, maruz kalınması durumunda yapılması gerekenler:

Karbonmonoksit nedir?
Formülü: CO
RöLatif Molekül ağırlığı: 28,1
Kaynama noktası: -191,50° C
Ergime noktası: -205° C
Yoğunluk (0° C): 1,25 g/lt.
Buhar yoğunluğu (hava = 1): 0,97

Kömür ve petrol gibi hidrokarbonlu fosil yakıtların yetersiz oksijen (hava) ile yakılmasıyla karbondioksit (C02) gazı yerine Karbonmonoksit (CO) gazı ortaya çıkar. Karbonmonoksit (CO), renksiz, kokusuz, tatsız, havadan hafif ve çok düşük konsantrasyonda bile zehirleyici bir gazdır. Havadan hafif olduğundan genellikle odaların üst, yani tavan kısımlarında toplanır. Karbonmonoksit (CO) gazı yanıcı olduğundan havadaki karışımı %12—75 arasında olduğunda patlayabilir. Duvarlardan bile sızabilir. Vücuda solunum yolu ile girer. Vücutta parçalanmaz, solunum yolu ile dışarı atılır.

Karbonmonoksit (CO) zehirlenmeleri genellikle yaşam mahalline sızan gazın solunmasıyla olur. Meydana gelen zehirlenmelerde kısa süre içerisinde tıbbi müdahale yapılmaz ise zehirlenmeler ölümle sonlanabilir.
Karbonmonoksit solunması özellikle uyku sırasında öldürücüdür, çünkü bu gaz renksiz, kokusuz olduğu gibi irritan da (tahriş edici) değildir ve akciğerlerden kolayca emilir. Uyuyan bir insanın bu gazı soluduğunun farkına varması imkansızdır.

Normal havada karbonmonoksit bulunur mu?
Hem ev, işyeri gibi kapalı ortamlarda ve hem de dış atmosfer havasında çok düşük miktarda karbonmonoksit bulunur. Büyük şehirlerin havasında bulunan karbonmonoksit miktarı kırsal alandakine göre çok daha fazladır.

Karbonmonoksitin vücudumuza etkileri nelerdir?
Soluduğumuz havada bulunan karbonmonoksit kanda hemoglobin ile birleşerek karboksi- hemoglobin meydana getirir. Karboksi- hemoglobin, hem dokulara oksijen taşınmasını ve hem de dokuların oksijeni kullanmalarını bozar.

Sağlıklı insanların kanında karbonmonoksit var mıdır?
Sağlıklı insanların kanında %1-3 oranında karboksi-hemoglobin vardır. Bunun sağlığımız üzerine her hangi bir olumsuz etkisi yoktur. Karbonmonoksitin bir kaynağı da sigara dumanıdır. Sigara içenlerin kanındaki karboksi- hemoglobin miktarı %10-15’e kadar çıkabilir.

Karbonmonksit zehirlenmesi nasıl meydana gelir?
Karbonmonoksit’ in (CO) zehirli etkisi hemoglobin (Hb) (Kanda oksijen taşıyan eritrositlerin (kırmızı kan hücrelerinin içeriğinde bulunan madde) oksijene göre çok daha fazla bağlanmasından kaynaklanır. Ortaya çıkan Karbonoksihemoglobin (CO-Hb) hipoksomiye neden olur. Bu birleşme geri dönüşümlüdür, yani ayrılabilir.
Karbon monoksidin hemoglobine olan bağlanma kapasitesi, oksijeninkinden ortalama 300 kez daha güçlüdür. CO-Hb bileşiminin tüm vücut genelindeki durumu zehirlenmenin derecesini belirler.

Bu da şu etkenlere bağlıdır:

  • Soluk alma havasındaki CO konsantrasyonu,
  • Solunum dakika hacmi, etki süresi,
  • Hemoglobin miktarı.

Zehirlenme bulguları, solunan gazın miktarına ve soluma süresine bağlı olarak akut ya da kronik olabilir. Belirtiler, her zaman karboksi- hemoglobin düzeyleri ile orantılı değildir, kandaki çözünmüş karbonmonoksit düzeyleri de önemlidir.

Zehirlenmenin dereceleri var mıdır?
Kandaki karboksi-hemoglobin düzeylerine göre, hafif, orta ve ağır zehirlenmeler vardır. Karboksi- hemoglobin düzeyi %20-30 ise hafif, %30-50 ise orta ve % 50-60 ise ağır zehirlenmeden bahsedilir. Karboksi-hemoglobin düzeyi %60’ın üzerinde ise ölüm ihtimali çok yüksektir.

Zehirlenme belirtileri nelerdir?

Hemoglobinin % 20si CO-Hb’e dönüştükten sonra belirtiler giderek şiddetlenir:

  • başağrısı
  • baş dönmesi
  • bulantı, kusma,
  • taşikardi ve kan basıncı yükselmesi,
  • bazen pektanjinöz yakınmalar,
  • kulak çınlaması,
  • dalgınlık,
  • genel bitkinlik,
  • apati,
  • bazen kas kranpları,
  • cildde kiraz kırmızısı renk,
  • bilinç kaybı (% 50 CO-Hb oluşumunda),
  • Ölüm (% 60-70 CO-Hb oluşumunda)

Karbonmonoksit zehirlenmesinin tedavisi nasıldır?

  • kazada yerinden uzaklaştırma, temiz havaya çıkarılmalıdır,
  • suni solunum,
  • gerekirse entubasyon,
  • oksijen verilir
  • solunum ve dolaşıma yardımcı ilaçalar verilir,
  • hasta sıcak tutulmalıdır.

Suni solunum ve gerekirse kalp masajı uzun süre yapılmalıdır.

Genel Doğalgaz Güvenliği Konuları

  • Binanızın elektrik tesisatının topraklamasını sağlıklı bir şekilde yaptırın ve periyodik olarak kontrol ettirin.
  • Doğal gaz tesisat borularını boyatınız.
  • Binanızın merdiven boşluğunun havalandırılması için menfez açılmışsa menfezin açık olduğunu, eğer gaz alarm cihazı kullanılmış ise gaz alarm cihazının çalışıp çalışmadığını kontrol ediniz.
  • Doğal gaz tesisatına temas halinde elektrik kabloları varsa uzaklaştırınız.
  • Doğal gaz tesisatına dağıtım firmasının bilgisi ve kontrolü dışında müdahale etmeyin.
  • Doğal gaz ile ilgili her türlü işlemleri sertifikalı firmalar yaptırın. REF Enerji, Muğla şehrinde sertifikalı Doğalgaz Tesisatı firmaları arasındadır.
2017-08-25T11:01:16+00:00